Oostelijke Middellandse Zee neemt het voortouw nu duidelijkere charterregels het superjachtverkeer veranderen – maar voor hoe lang?

Het oostelijke Middellandse Zeegebied neemt stilletjes de superjachtsector in de regio over. Griekenland en Turkije hebben erkend dat de sleutel tot concurrentievermogen niet in de kustlijn of het klimaat ligt, maar in duidelijke regelgeving. In de afgelopen tien jaar heeft Griekenland de chartervergunningen vereenvoudigd, de administratie gestroomlijnd en de concessieperiodes voor jachthavens verlengd. Turkije heeft ook stappen ondernomen om de jachtcharter- en jachthavenactiviteiten te reguleren en te licentiëren – terwijl een groot deel van het westelijke Middellandse Zeegebied nog steeds in debat is over beleid en interpretatie.

Volgens een operationele denktank tijdens het Balearic Superyacht Forum 2025 vindt er een geleidelijke migratie van jachtverkeer plaats. De doorslaggevende factor is niet langer schoonheid of infrastructuur, maar hoe gemakkelijk en veilig de exploitatie is. De regelgeving zelf bepaalt nu waar vloten zich vestigen en waar investeringen naartoe stromen.

Superjachten gaan niet naar de Middellandse Zee, maar steeds vaker verder weg. Frans-Polynesië verwelkomt nu jaarlijks meer dan 200 bezoekende jachten, terwijl Thailand en Australië een gestage groei van het aantal charters blijven melden. Deze bestemmingen bieden duidelijkere belastingregels, eenvoudigere vergunningen en digitaal beheerde inreisprocedures – wat exploitanten de voorspelbaarheid geeft die ze in Europa soms moeilijk vinden.

Leiders uit de sector hebben dan ook gewaarschuwd dat Europa's meest waardevolle maritieme economie het risico loopt haar positie te ondermijnen zonder gecoördineerde hervormingen. De boodschap was bot: structuur, duidelijkheid en eenheid moeten de huidige juridische lappendeken vervangen.

Onder de besproken maatregelen bevonden zich:

• het vormen van een Mediterrane Superjachtfederatie om op EU-niveau te pleiten
• het opzetten van een gecentraliseerde kennisbank voor btw-, charter- en douanebegeleiding
• het invoeren van een 'charterpaspoort' om grensoverschrijdende toegang te vereenvoudigen, en
• het ontwikkelen van gezamenlijke opleidings- en bewustmakingsprogramma's voor zowel toezichthouders als professionals uit de sector.

Zoals een deelnemer opmerkte: "Het gaat hier niet om deregulering, maar om consistentie." Zonder een gezamenlijk kader loopt Europa het risico een sector te versnipperen die ten grondslag ligt aan de bestaansmiddelen van duizenden kustbewoners.

Volgens Frédéric Dormeuil (SOS Yachting) zijn er in wat een eengemaakte markt zou moeten zijn, meer dan 700 btw-structuren. Sommige overlappen elkaar, andere spreken elkaar tegen. Het resultaat is aarzeling en een gebrek aan vertrouwen. De denktank kreeg te horen dat eigenaren van buiten de EU Spanje en Italië vaak mijden, terwijl exploitanten vloten verplaatsen naar duidelijker jurisdicties.

Economisch gezien staat er veel op het spel. Alleen al in Italië draagt ​​de nautische sector zo'n € 27 miljard bij en creëert meer dan 100,000 banen. Toch zien veel beleidsmakers, zoals Patricia Bullock (Network Marine Consultants) opmerkt, de jachtbouw nog steeds als een luxe in plaats van een industrie.

De fragmentatie zit diep. Elk segment – ​​scheepswerven, makelaars, agenten – is vertegenwoordigd, maar er is weinig coördinatie. Theo Hooning (SYBAss) stelt dat de sector politiek zwak blijft zonder een Middellandse Zee-brede federatie die in Brussel met gezag kan spreken.

Er is vooruitgang merkbaar. Alex Chumillas, co-voorzitter van de Superyacht and Business Aviation Think Tank, leidt een initiatief om een ​​permanent belangenbehartigingsmechanisme op te zetten dat beide sectoren vertegenwoordigt bij Europese instellingen. Het doel is ervoor te zorgen dat beslissingen over chartertoegang, belastingen en milieunaleving worden genomen op basis van inbreng van de industrie, en niet op basis van politiek opportunisme.

Wil de Middellandse Zee zijn wereldwijde referentiestatus behouden, dan moet het twee dingen doen: de regels vereenvoudigen en de waarde ervan communiceren. Jachten zijn niet alleen een luxeproduct; ze vormen ook een bron van werkgelegenheid, opleiding en innovatie langs de Europese kusten. Zonder coherentie en gedeelde belangenbehartiging zou de langdurige dominantie van de regio kunnen blijven afbrokkelen.